علی مع الحق و الحق مع علی

عَلِیٌّ مَعَ الْحَقِّ وَ الْحَقُّ مَعَ عَلِیٍّ

نهضت سالار شهیدان حسین بن علی بن ابیطالب برابر با هویت انسان کامل یعنی امام معصوم(سلام الله علیه) سامان پذیرفت. انسانِ کامل، حقمدار است و اگر قیام و نهضتی داشته باشد در مدار عقل و عدل سامان میپذیرد. حقمداریِ انسان کامل را از آن بیان نورانی که درباره علیبنابیطالب(سلام الله علیه) آمده است میتوان استفاده کرد که «عَلِیٌّ مَعَ الْحَقِّ وَ الْحَقُّ مَعَ عَلِیٍّ یَدُورُ مَعَهُ حَیْثُمَا دَارَ»[1] علی از آن جهت که الگوی انسان کامل معصوم(علیه السلام) است بیانگر حقیقت همه معصومان اهل بیت(علیهم السلام) خواهد بود یعنی حسینبنعلی(سلام الله علیهما) هم «یَدُورُ مَعَ الْحَقِ حَیْثُمَا دَارَ» این مطلب اول.

مطلب دوم آن است که این حقّی که امیرالمؤمنین در مدار آن میگردد یا آن حق در مدار علی دور میزند حق فعلی است نه ذاتی. در قرآن کریم حق گاهی بر ذات اقدس الهی اطلاق میشود: ذلِکَ بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ[2] این حق همان حقیقت بسیط نامتناهی است که مقابل ندارد و اگر احیاناً باطل در مقابل آن قرار میگیرد آن باطل, عدم ملکه نیست بلکه به معنای عدم و نیستی است و بطلان آن مربوط به صنم و وثن و مانند آن است آن حق که معنای هستیِ محض است مقابلش فقط عدم است اگر چیزی مقابل آن حق بود تقابلش به نحو تناقض است نه عدم و ملکه اما این حقی که انسان کامل در مدار اوست یا آن حق در مدار انسان کامل است این حق فعلی است; یعنی فعل خداست. در سوره مبارکه «آلعمران» و مانند آن آمده است: الْحَقُّ مِنْ رَبِّکَ[3] پس یک حق است به معنای ذات خدا که در دسترس احدی نیست یک حق است به معنای فعل خدا که صادر از خدا یا ظاهر از خدا سبحانه و تعالی است الْحَقُّ مِنْ رَبِّکَ و امیرالمؤمنین و انسان کامل(علیهم الصلاة و علیهم السلام) یعنی معصومان در مدار این حق میگردند «الْحَقُّ مَعَ عَلِیٍّ یَدُورُ مَعَهُ حَیْثُمَا دَارَ».

آیت الله جوادی آملی، نهضت سیّدالشهداء در مقام عقل و عدل، محرم 1436